System Zarządzania Bezpieczeństwem

Utrzymanie bezpieczeństwa na należycie wysokim poziomie jest sprawą kluczową i priorytetową każdej organizacji lotniczej. Wiąże się to z bezpośrednim zabezpieczeniem życia i zdrowia pasażerów oraz personelu, wszystkich podmiotów gospodarczych działających na danym lotnisku oraz jego infrastruktury lotniskowej, ale również z tak cennym dziś i mozolnie budowanym zaufaniem na linii usługodawca – klient. Zagadnienie zapewnienia bezpieczeństwa wykonywania operacji lotniczych jest nadrzędnym
i priorytetowym celem każdego zarządzającego lotniskiem. Doskonalenie praktyk i środków zapewnienia bezpieczeństwa w lotnictwie cywilnym wynika z rozwoju środków technicznych oraz metod organizacji i zarządzania. Podejście do zapewnienia bezpieczeństwa zmieniało się w sposób ewolucyjny, począwszy od patologicznego (kiedy uznawano, że straty ludzkie
i materialne stanowią oczywistą konsekwencję działalności lotniczej), poprzez reaktywne, kalkulacyjne, po proaktywne i generacyjne (kiedy w sposób ciągły i systematyczny dąży się do ciągłego podnoszenia poziomu bezpieczeństwa).

Rada Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) wymaga obecnie od zarządzających certyfikowanymi lotniskami wdrożenia Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem (ang. Safety Management System – SMS), definiowanego jako systemowe podejście do zarządzania bezpieczeństwem, uwzględniające niezbędną strukturę organizacyjną, przypisanie odpowiedzialności, politykę oraz procedury. Cechą charakterystyczną SMS jest aktywne poszukiwanie zagrożeń, ocena prawdopodobieństwa ich wystąpienia i konsekwencji, jakie mogą wywołać, w celu zapanowania nad nimi poprzez szereg działań zapobiegawczych. System oparty jest na proaktywnej formule zarządzania bezpieczeństwem, zorientowanej na zapobieganie zdarzeniom lotniczym, poprzez gromadzenie pochodzących z różnych źródeł informacji i danych o potencjalnych zagrożeniach, a następnie ich analizie i podejmowaniu działań zapobiegawczych i/lub korygujących, adekwatnych do otrzymanych wyników analiz. Takie wszechstronne i interdyscyplinarne podejście do zapewnienia bezpieczeństwa wykonywania operacji lotniczych umożliwia skuteczne i efektywne zapobieganie wypadkom lotniczym. Celem SMS jest zapewnienie bezpieczeństwa, rozumianego jako stan, w którym ryzyko wyrządzenia szkody osobie lub mieniu jest zredukowane do akceptowalnego poziomu, znajduje się poniżej takiego poziomu i jest utrzymywane na takim akceptowalnym poziomie lub poniżej niego poprzez ciągły proces identyfikacji zagrożeń i zarządzania ryzykiem.

Planowanie i wdrożenie SMS jest złożonym i interdyscyplinarnym procesem, którego realizacja wymaga pełnego zaangażowania wszystkich osób wykonujących na lotnisku jakiekolwiek czynności mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo. Zgodnie z podręcznikiem "Safety Management Manual" (ICAO Doc 9859) do SMS wiedzie droga, którą można pokonać w "dziesięciu krokach", na które kolejno składają się:
 
  • planowanie,
  • zaangażowanie kadry kierowniczej,
  • organizacja,
  • identyfikacja zagrożeń,
  • ewaluacja ryzyka,
  • zapewnienie zdolności do prowadzenia badań w dziedzinie bezpieczeństwa,
  • zapewnienie zdolności do prowadzenia analiz w dziedzinie bezpieczeństwa,
  • promocja bezpieczeństwa i kreowanie Zespołowej Kultury Bezpieczeństwa,
  • nadzór dokumentacji i zarządzanie informacją,
  • stały nadzór i monitorowanie bezpieczeństwa.

System zarządzania bezpieczeństwem to zorganizowane podejście do zarządzania bezpieczeństwem:
 
  • Zakres SMS obejmuje większość działań organizacji.
  • SMS musi rozpoczynać się od najwyższego kierownictwa i sięgać do najniższego szczebla organizacji.
  • Celem SMS jest stałe dążenie do podnoszenia poziomu bezpieczeństwa.
  • Każda organizacja lotnicza ma swój udział w SMS.

System ten integruje zarządzanie operacyjne i techniczne z zarządzaniem finansowym i zasobami ludzkimi. W sposób kompleksowy łączy na pozór niezwiązane ze sobą gałęzie lotnictwa obszernym parasolem bezpieczeństwa.

System Zarządzania Bezpieczeństwem jako minimum musi spełniać następujące procesy:
 
  • identyfikacja faktycznych i potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa operacji lotniczych i ocena powiązanych z nimi ryzyk,
  • podejmowanie akcji korygujących, koniecznych do utrzymania akceptowalnego poziomu bezpieczeństwa,
  • zapewnianie ciągłego nadzoru oraz regularnej oceny osiąganych poziomów bezpieczeństwa,
  • ciągłe działania mające na celu poprawę poziomu bezpieczeństwa.

Zarządzający Lotniskiem Chopina w Warszawie wdrożył i stale doskonali System Zarządzania Bezpieczeństwem, którego adekwatność i skuteczność jest pozytywnie oceniana przez inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego od 2007 r.

Linki: