Pierwsze lotnisko w Warszawie powstało już w 1910 roku na terenie poligonu Carskiej Kawalerii – czyli dzisiejszym Polu Mokotowskim. Jednakże wzrastający z roku na rok ruch pasażerski a także rosnąca wokół ciasna zabudowa miejska spowodowały konieczność przeniesienia lotniska w inne miejsce.

Z myślą o tym już w 1924 roku władze zakupiły ze środków państwowych 460 Ha gruntów na południu Warszawy, w okolicy osady Okęcie. Rok później rozpoczęto tu budowę Centralnego Portu Lotniczego.
 


Fragment zabudowań portu lotniczego na Okęciu przybranych narodowymi falagami Węgier i Polski rok 1938.
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Zbudowane w 1933 roku i uroczyście oddane do użytku rok później lotnisko kosztowało Skarb Państwa 10 mln złotych. Wybudowano trzy hangary, warsztaty garaże, kotłownie a przede wszystkim nowoczesny i przestronny budynek dworca lotniczego wraz z betonową płytą postojową dla samolotów. Lotnisko w kwietniu 1934 roku uroczyście otworzył prezydent Ignacy Mościcki. Warszawa zyskała obiekt godny stolicy europejskiego kraju. W pierwszym roku działalności w nowym porcie obsłużono 10 750 pasażerów.
 

Pasażerowie w poczekalni portu lotniczego Warszawa Okęcie. W głębi mapa szlaków kominikacji lotniczej rok 1937
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W przededniu wybuchu II wojny światowej Warszawa posiadała regularne połączenia lotnicze z 6 krajowymi oraz 17 zagranicznymi lotniskami. Samoloty z tutejszego lotniska latały do tak odległych zakątków jak ówczesna Palestyna czy Bejrut. Planowano też uruchomienie połączeń transatlantyckich.

Pierwsze bomby spadły na Okęcie już pierwszego dnia wojny. Po klęsce kampanii wrześniowej Niemcy częściowo odbudowali zniszczoną wcześniej infrastrukturę, a w obiektach portu oraz pobliskich zabudowaniach zakładów lotniczych i Instytucie Lotnictwa usytuowali dwie niemieckie szkoły lotnicze. Powstał tam także zakład naprawczy, pracujący na potrzeby Luftwaffe.

Zarząd nad lotniskiem sprawowała niemiecka firma Junkers, prowadząca tutaj swój ośrodek badawczy. W czasie okupacji na Okęciu wybudowano pierwszą betonową drogę startową. Niemal do końca wojny infrastruktura lotniska pozostawała nienaruszona. Dopiero w styczniu 1945 roku wycofujące się z Warszawy wojska niemieckie zniszczyły doszczętnie pas startowy w okolicznymi zabudowaniami.


Lotnisko na Okęciu w Warszawie - uruchomienie linii lotniczej Warszawa - Szczecin. Widoczny znak LOT-u na ogonie samolotu 1946
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

 
Po wyzwoleniu ciężar odbudowy lotniska spoczął na Polskich Liniach Lotniczych LOT. Przystąpiono do odgruzowywania i remontów tego, co pozostało z przedwojennych zabudowań i wyposażenia portu. W przeciągu dwóch lat wybudowano prowizoryczny budynek dworcowy z wieżą kontroli oraz betonową drogę startową i płytę postojową. Jednocześnie powstawały hangary i inne budynki bazy technicznej. Na kierunku lądowania 33 zainstalowano goniometr, natomiast na Służewcu działalność wznowiła radiostacja lotnicza.

Po wojnie Warszawa posiadała połączenia głównie z lotniskami krajowymi. Z czasem zaczęto uruchamiać rejsy międzynarodowe, a loty na Okęcie rozpoczęły samoloty zagranicznych przewoźników. Do końca lat czterdziestych uruchomiono połączenia między innymi z Belgradem, Berlinem, Brukselą, Kopenhagą, Sztokholmem, Budapesztem, Bukaresztem i Pragą.
 


Budynek Terminalu od strony ul. Komitetu Obrony Robotników (wcześniej 17 Stycznia).
(Archiwum PPL)

W pierwszej połowie lat pięćdziesiątych, w okresie napięcia w stosunkach między państwami Europy Wschodniej i Zachodniej  rozwój połączeń międzynarodowych znacznie wyhamował. Ówczesne władze bardzo nieprzychylnie traktowały zachodnich przewoźników, często wypowiadając wzajemne umowy lotnicze. Przełom nastąpił dopiero na fali zmian politycznych w 1956 roku. Ożywiony rozwój stosunków z innymi krajami zaowocował koniecznością uruchamiania nowych rejsów do kolejnych destynacji poza granicami Polski. Rejsy do Warszawy rozpoczęły linie Deustche Lufthansa, KLM, Sabena, SAS, British European Airways. Dzięki nowym przewoźnikom, operującym z warszawskiego portu Polska uzyskała połączenia z Londynem, Brukselą, Amsterdamem i Berlinem. Polskie Linie Lotnicze LOT skupiały się w tym czasie na rozwoju siatki połączeń oraz zakupu samolotów, pozostawiając na dalszym planie kwestię rozwoju infrastruktury lotniskowej.

W maju 1959 roku na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji działalność rozpoczął Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych. Do głównych zadań nowopowstałego Zarządu należała kontrola ruchu lotniczego oraz budowa i eksploatacja lotnisk. Jego działalność była finansowana nie tylko z budżetu państwa ale także z wpływów z opłat lotniskowych. Już w pierwszym roku funkcjonowania Zarząd podjął decyzję o zakupie radaru AVIA dla potrzeb cywilnej kontroli lotów oraz rozbudowie portu lotniczego w Warszawie. Prace projektowe nowego dworca lotniczego rozpoczęły się w 1962 roku, dwa lata później ruszyła budowa nowego obiektu. Zwycięski projekt Krystyny i Jana Dobrowolskich nawiązywał do nowoczesnych rozwiązań architektonicznych, stosowanych na zachodnich lotniskach. Przepustowość nowego Międzynarodowego Dworca Lotniczego była szacowana na około 2 mln pasażerów rocznie.
 


Samolot Tupolew Tu-134A linii Aerofłot przed budynkiem Międzynarodowego Dworca Lotniczego 1978-1984
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W tym samym czasie po przeciwległej stronie lotniska powstało Centrum Kontroli Ruchu Lotniczego wraz z wieżą kontroli lotniska. Zakupiono i zainstalowano radar precyzyjnego lądowania PAR niemieckiej firmy Telefunken. Gruntownemu remontowi i wydłużeniu poddano drogi startowe nr 1 (do 2300 m) i nr 3 (do 3003 m). Na zasadniczym kierunku lądowania trójki zainstalowano światła podejścia w układzie Calverta oraz system wspomagający lądowanie przy ograniczonej widzialności ILS.

Oficjalne otwarcie Międzynarodowego Dworca Lotniczego 29 kwietnia 1969 roku – w 35 rocznicę powstania lotniska na Okęciu. W 1971 roku w stołecznym porcie odprawiono pierwszy milion pasażerów.

Liczba obsługiwanych pasażerów rosła tak szybko, że już po kilkunastu miesiącach funkcjonowania nowego obiektu okazało się, że jest on za mały. W tej sytuacji w 1975 roku część administracyjno-biurowa portu została przeniesiona do prowizorycznych budynków, usytuowanych w południowej części lotniska, natomiast Krajowy Dworzec Lotniczy zlokalizowano w Pawilonie przy ówczesnej ul. d. 17 Stycznia (obecnie: Komitetu Obrony Robotników) w sąsiedztwie zabudowań starego portu lotniczego.


"Hala Fińska"
(Fot. Archiwum PPL)

Cztery lata później odprawę pasażerów przeniesiono do tzw. „hali fińskiej” (późniejszego terminalu „Etiuda”) Właśnie w tym budynku  pod koniec 1978 roku kręcone były sceny do kultowego „Misia” Stanisława Barei.

Pod koniec lat 70-tych zmodernizowano system łączności radiowej w Centrum Kierowania Ruchem Lotniczym. Kontrolerzy dostali też używany do dziś skomputeryzowany węzeł lotniczej sieci dalekopisowej AFTN. Funkcjonujący od 1968 roku radar kontroli zbliżania Telefunken ASR-4 zastąpiono urządzeniem ASR-8 produkcji Texas Instruments. Wraz z nim zainstalowano radar wtórny z komputerowym systemem kontroli radarowej, wyprodukowany przez amerykańską firmę AIL.

Wprowadzenie w 1981 roku stanu wojennego mocno przyczyniło się do spadku liczby lotniczych przewozów pasażerskich. Tendencja wzrostowa pojawiła się w 1983 roku. Liczba obsługiwanych pasażerów z roku na rok znów zaczęła rosnąć, dlatego też w 1986 roku Rząd podjął decyzję o kolejnej rozbudowie warszawskiego portu.

 

Samolot na płycie lotniska - z prawej Boeing 707 Pan American World Airways, po środku samolot McDonnell Douglas DC-9 szwedzkich linii lotniczych SAS, po lewej samolot IŁ-62 PLL LOT.
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Reforma gospodarcza, przeprowadzona przez ówczesny Rząd pod koniec lat 80-tych, skutkowała też stworzeniem nowych struktur, zarządzających lotniskami i ruchem lotniczym. W październiku 1987 roku, w miejsce dotychczasowej jednostki budżetowej, jaką był Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych powołano na mocy ustawy Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”, jednostkę samofinansującą się, nad którą bezpośredni nadzór sprawował minister właściwy do spraw komunikacji i transportu. Efektem wejścia w życie ustawy o PPL była intensyfikacja rozwoju polskich portów lotniczych. W latach 1987-90 przeprowadzono zakrojone na szeroką skalę prace przygotowawcze do budowy nowego terminala pasażerskiego na warszawskim lotnisku.

Budowa nowego obiektu ruszyła w roku 1990. Głównym wykonawcą była niemiecka firma Hochtief, ale pomagało jej aż 164 podwykonawców. Z tej liczby 121- to firmy polskie. Po 24 miesiącach inwestycja została ukończona. Kosztem ok. 300 mln marek niemieckich wybudowano dworzec lotniczy, parking wielopoziomowy oraz sieć dojazdów drogowych. Warszawa zyskała nowoczesny terminal o przepustowości 3,5 mln pasażerów rocznie.
 
Widok na płytę lotniska - widoczne samoloty Tupolew Tu-154M i pojazdy obsługi. W tle budowa Terminala 1
Sierpien 1991
(Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Nowy dworzec zainaugurował działalność 1 lipca 1992 roku. Jako pierwsi skorzystali z niego podróżni wracający z Aten, Bangkoku, Dubaju i Nowego Jorku. Dziesięć dni później odprawiono w nowym terminalu pierwszych pasażerów odlatujących z Warszawy. W ówczesnej hali odlotów znajdowało się 26 stanowisk odprawy biletowo-bagażowej.

Kolejne lata funkcjonowania stołecznego portu to nieustanny wzrost ruchu pasażerskiego. W 1993 roku obsłużono blisko 2,2 mln podróżnych, natomiast 6 lat później – 4 mln. Wraz ze wzrostem liczby pasażerów, zwiększała się liczba operacji lotniczych : z 40 357 w roku 1993 do 68 180 w roku 1999.

Wrastający ruch pasażerski wymusił zmiany rozwiązań komunikacyjnych w terminalu. Zmieniono układ przepływu podróżnych, zwiększono liczbę stanowisk odprawy biletowo-bagażowej – początkowo do 33, następnie do 46. Tym samym wzrosła też przepustowość dworca, który mógł już obsłużyć 5,5 mln pasażerów rocznie.

W latach dziewięćdziesiątych zintensyfikowano prace w zakresie modernizacji i rozbudowy systemów nawigacji i ruchu lotniczego. Do koordynowania tych zadań w roku 1992 powołano Agencję Ruchu Lotniczego. Od 1998 roku jej siedziba jej jeden z najnowocześniejszych w Europie obiektów tego typu – Centrum Zarządzania Ruchem Lotniczym.
 
(Fot.Archiwum PPL)

W 2001 lotnisku nadano imię Fryderyka Chopina. W styczniu 2010 zarejestrowano w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego nową, obowiązującą obecnie formalnie nazwę „Lotnisko Chopina”.

Kolejna rozbudowa lotniska ruszyła w 2004 roku. W tym samym roku dla pasażerów linii niskokosztowych otwarto terminal „Etiuda”. Terminal w tej formie działał do 2009 roku.

Kolejne lata XXI wieku to kolejne duże inwestycje. W roku 2005 w zmodernizowanym budynku Krajowego Dworca Lotniczego otwarto przy ul. 17 Stycznia otwarto Terminal VIP Aviation (obecnie pod nazwą Terminal General Aviation), przeznaczony dla małych samolotów biznesowych. Rok póżniej – 1 grudnia – oddano do użytku poziom przylotów Terminala 2 (obecna strefa CDE).
_


Budowa Terminala 2 - Aktualnie strefy CDE Terminala A.
(Fot. Mariusz Adamski)

W marcu 2008 roku na tym samym terminalu pasażerowie mogli już korzystać z poziomu odlotów. W 2010 roku Terminalom 1 i 2 nadano jednolitą nazwę „Terminal A”, a w 2011 roku do istniejącego pirsu północnego dobudowano pirs centralny oraz dokończono prace przy pirsie południowym. Dzięki dokończeniu inwestycji pasażerowie oczekujący na wejście do samolotu mają do dyspozycji jednolitą, przestronną halę, której długość wynosi 725 m. W pirsie centralnym i południowym oddano do użytkowania 11 nowych rękawów.

Od czerwca 2012 roku zdecydowanie poprawił się dojazd do Lotniska Chopina. Stało się tak za sprawą oddanej do użytku stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina. Dzięki niej pasażerowie mogli nie tylko w szybkim czasie dotrzeć do centrum miasta, ale także na stacjach węzłowych Warszawa Zachodnia czy Warszawa Centralna przesiąść się do pociągów dalekobieżnych.

Dzięki pracom modernizacyjnym prowadzonym w latach 2013-2015 terminal zyskał nowy układ komunikacyjny, połączenie ze stacją kolejową a także oszklony i zadaszony taras widokowy. Na dachu budynku umieszczono elektrownię słoneczną. Wyprodukowana w niej energia pozwala między innymi na zasilanie suszarek do rąk w toaletach terminala.

W 2018 roku Lotnisko Chopina obsłużyło 17 737 231 pasażerów. Obecnie jest największym portem lotniczym w tej części Europy, przystosowanym do przyjmowania samolotów kodu F- czyli największych samolotów na świecie. W terminalu mieści się 108 stanowisk do odprawy biletowo-bagażowej, wyjście do samolotów możliwe jest przez 45 bramek. Dla przyspieszenia i poprawienia płynności kontroli paszportowej w marcu 2019 roku zainstalowano tzw. bramki biometryczne. Obecnie rozkładowo lotnisko obsługuje 7 połączeń krajowych i 112 zagranicznych.
 

Lotnisko Chopina obecnie.
(fot. Bartosz Makowski)


Jeśli posiadają Państwo informacje, pamiątki, zdjęcia dotyczące historii naszego lotniska i chcą Państwo się nimi podzielić z nami, zapraszamy do kontaktu: pr@polish-airports.com